Samenvatting

 The Belgian Diabetes in Pregnancy study: The BEDIP-N study

Het is een academische multicentrische Belgische studie met de deelname van 6 ziekenhuizen: UZ Leuven, UZA, Imelda Bonheiden, OLV-Aalst-campus Aalst, OLV-Aalst-campus Asse en Kliniek St Jan Brussel.

ClinicalTrials.gov Identifier: NCT02036619

De opdrachtgever is UZ Leuven en UZ Leuven is het centraal ethisch comité (EC).

Financiële steun aan deze studie:

  • Subsidie van de Nationale Loterij
  • Grants van farmaceutische bedrijven: Novo Nordisk, Astrazeneca, MSD en Novartis
  • Hoofdonderzoeker Dr. Katrien Benhalima heeft een Klinische Doctoraatsbeurs van het ‘FWO Vlaanderen’ voor dit onderzoek

Korte beschrijving van het onderzoek:

Gezien het gebrek aan internationale éénvormigheid wat de diagnose van zwangerschapsdiabetes betreft,  ontwikkelde  de ‘International Association of  Diabetes and Pregnancy Study Groups (IADPSG)’ een aanbeveling voor een nieuwe opsporingsstrategie naar suikerziekte tijdens de zwangerschap. Samenvattend, pleit deze nieuwe consensus voor opsporing naar vooraf bestaande suikerziekte vroeg in de zwangerschap en voor een universele opsporing naar zwangerschapsdiabetes met de 2uur 75g orale glucose tolerantie test (OGTT) vanaf 24-28 weken van de zwangerschap. Er wordt gebruik gemaakt van verstrengde criteria (de IADPSG criteria) voor de diagnose van zwangerschapsdiabetes en slechts 1 afwijkende waarde is nu voldoende voor de diagnose van zwangerschapsdiabetes. Deze nieuwe screeningsstrategie voor zwangerschapsdiabetes wordt sinds kort nu ook aanbevolen door de ‘World Health Organization’ (WHO).

Om in de toekomst tot meer robuuste aanbevelingen te kunnen komen rond opsporing naar suikerziekte in de zwangerschap, gebaseerd op wetenschappelijke evidentie na onderzoek in de eigen populatie, werd nu dan ook een initiatief genomen om een grote studie op te starten met de deelname van zowel universitaire als niet-universitaire centra met als doel een grote groep van zwangere vrouwen te onderzoeken om gegevens te verzamelen in onze eigen populatie rond de frequentie van vooraf bestaande suikerziekte in de zwangerschap en de frequentie van zwangerschapsdiabetes op basis van deze nieuwe opsporingsstrategie.

Het is een multicentrische prospectieve nationale studie. Met de deelname van 6 ziekenhuizen, is het doel om 2563 vrouwen te recruteren op 2 jaar tijd in het eerste trimester van de zwangerschap. De studie zelf zal 3 jaar duren.

Onderstaande figuur geeft een overzicht van de verschillende stappen in de studie.

diagram_samenvatting

Bij elke vrouw zal tussen 6-13 weken van de zwangerschap een niet gekende vooraf bestaande diabetes of zwangerschapsdiabetes opgespoord worden door de nuchtere glycemie te bepalen. Indien er diabetes of zwangerschapsdiabetes wordt vastgesteld, zal patiënte verwezen worden naar het diabetesteam voor de standaard behandeling en opvolging in de zwangerschap zoals deze nu ook in de normale routine gebeurt.

Indien er geen diabetes of zwangerschapsdiabetes wordt vastgesteld vroeg in de zwangerschap, zullen alle vrouwen tussen 24-28 weken van de zwangerschap, dezelfde opsporingstesten ondergaan voor zwangerschapsdiabetes. De eerste test is de niet nuchtere 50g glucose challenge test (GCT). Zowel patiënte als de onderzoeker zullen blind zijn voor het resultaat van deze test gezien dit enkel zal dienen voor latere analyses ikv de studie om na te gaan of het gebruik van de GCT in combinatie met de 75g OGTT en IADPSG criteria een valabel alternatief zou kunnen zijn als opsporingsstrategie. Deze test is specifiek voor de studie en is dan ook volledig ten laste van de studie (daarom weergegeven in het rood op onderstaande figuur). Binnen de 2 weken na de GCT, zal elke vrouw de 2-uur 75g OGTT ondergaan waarbij zwangerschapsdiabetes zal gediagnosticeerd worden op basis van de nieuwe IADPSG criteria. Indien er zwangerschapsdiabetes wordt vastgesteld, zal patiënte verwezen worden naar het diabetesteam voor de standaardbehandeling en opvolging zoals deze nu ook in de normale routine gebeurt.

Van alle deelnemers in de studie zullen gegevens over de zwangerschap en baby (al dan niet optreden van verwikkelingen) geregistreerd worden. Bij de geboorte, zullen de volgende routine gegevens van de baby verzameld worden: lengte, gewicht en hoofdomtrek. Bij een deel van de deelnemende centra zal ook de dikte van de huidplooien van de pasgeborenen gemeten worden om het vetpercentage te berekenen. Bij een deel van de deelnemende centra zal ook navelstrengbloed gecollecteerd worden voor opslag in het labo van experimentele endocrinologie van KU Leuven voor latere analyses zoals beschreven in de studie (oa bepaling van C-peptide, lipiden en leptine).

Voor de deelnemende vrouwen zonder zwangerschapsdiabetes eindigt de studie na de bevalling wanneer ze het ziekenhuis verlaten (max. duur studie 8 maanden).

Vrouwen bij wie zwangerschapsdiabetes wordt vastgesteld vroeg of later in de zwangerschap, zullen 3 maanden na de bevalling opnieuw een 2-uur 75g OGTT krijgen om een permanente vorm van diabetes op te sporen. Voor hen duurt de studie max. 11 maanden. Deze OGTT postpartum, is een test die ook reeds in de normale routine gebeurt bij vrouwen die recent zwangerschapsdiabetes hadden.

Specifiek voor de studie en afhankelijk van de visite, zullen er bij alle deelnemende vrouwen extra bloedstalen worden afgenomen voor opslag in het labo van experimentele endocrinologie van KU Leuven voor latere analyses zoals beschreven in de studie (oa het bepalen van insuline, lipidenprofiel en inflammatoire biomarkers). In kader van de studie zal afhankelijk van de visite, ook verschillende vragenlijsten worden afgenomen rond dieet, fysieke activiteit, socio-economische factoren, depressie, kwaliteit van leven, evaluatie van de opsporingstesten, contraceptie en borstvoeding. Het klinisch onderzoek verschilt enkel van de normale routine wat de bloeddruk betreft: specifiek voor de studie zal deze 2x na elkaar worden gemeten (met interval van 5 min). Het verder klinische onderzoek is standaard zoals ook in de normale routine gebeurt (afhankelijk van de visite: meten van lengte, buikomtrek, gewicht en BMI).

De opvolging en eventuele behandeling van diabetes of zwangerschapsdiabetes verschilt niet van de normale routine tijdens de zwangerschap. Enkel de gebruikte referentiewaarden van de suikerspiegels bij de opsporingstesten zijn specifiek voor de studie. Geen enkele kost zal aangerekend worden voor de bezoeken,en onderzoeken die specifiek zijn voor de studie.  De prenatale opvolging, de eventuele behandeling voor diabetes of zwangerschapsdiabetes, de bevalling en de eventuele opvolging na de bevalling maken deel uit van de normale opvolging tijdens de zwangerschap en worden daarom niet beschouwd als specifiek voor de studie.  Deze opvolging zou ook plaatsvinden indien men niet zou deelnemen aan de studie.